Ochrona stosunku pracy przed zwolnieniem

0
787

Ochrona stosunku pracy przed zwolnieniem

W określonych prawnie sytuacjach pracodawca ma ograniczone prawo do wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę co określone jest jako tzw. ochrona stosunku pracy przed zwolnieniem. Jej zakres zależy od kilku zmiennych tj. podstawy nawiązania stosunku pracy, rodzaju umowy o pracę, jak również przyczyn, które uzasadniają ochronę. W jakich sytuacjach pracodawca nie może zakończyć umowy z zatrudnionym ? Z jakich przepisów to wynika ? Dlaczego niektórzy pracownicy są szczególnie chronieni ?

Ochrona stosunku pracy przed zwolnieniem – dlaczego? dla kogo?

Szczególna ochrona stosunku pracy przed zwolnieniem przysługuje niektórym grupom pracowników ze względu na ich życiową (osobistą /rodzinną) sytuację albo pełnione funkcje. Zakaz wypowiedzenia lub rozwiązania umowy albo uzależnienie wypowiedzenia od zgody lub braku sprzeciwu jakiejś organizacji czy organu – do tego właśnie sprowadza się owa ochrona. Podlegają jej pracownicy:

  • w wieku przedemerytalnym,
  • korzystający z urlopu oraz nieobecni w pracy z przyczyn usprawiedliwionych,
  • młodociani,
  • w ciąży oraz w czasie urlopu macierzyńskiego,
  • będący działaczami związkowymi.

Wiek przedemerytalny

Zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Wiek emerytalny uprawniający do przejścia na emeryturę docelowo wynosi obecnie co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Należy pamiętać, że ochrona nie przysługuje w przypadku uzyskania pracownika prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy jak również w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Usprawiedliwiona nieobecność

Wypowiedzenie umowy o pracę dokonane przez pracodawcę jest nieskuteczne, jeżeli w dniu wypowiedzenia pracownik przebywał na urlopie lub był nieobecny w pracy z powodu innej usprawiedliwionej przyczyny, a nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Pracownik jest chroniony wówczas, gdy:

  • przebywa na urlopie wypoczynkowym,
  • przebywa na urlopie bezpłatnym,
  • sprawuje opiekę nad dzieckiem,
  • przebywa na zwolnieniu lekarskim,
  • wykorzystuje urlop na żądanie, urlop okolicznościowy lub inne zwolnienie przewidziane przepisami prawa pracy,

o ile nieobecność nie trwała dłużej niż okres przewidziany w art. 53 Kodeksu pracy (wówczas można rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika).

Ochrona  przed zwolnieniem nie ma zastosowania w przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Młodociani

Na podstawie art. 196 Kodeksu pracy rozwiązanie umowy o pracę z osobą młodocianą w celu przygotowania zawodowego dopuszczalne jest jedynie w razie:

  • niewypełniania przez młodocianego obowiązków wynikających z umowy o pracę lub obowiązku dokształcania się, pomimo stosowania wobec niego środków wychowawczych,
  • ogłoszenia upadłości lub likwidacji przedsiębiorcy,
  • reorganizacji zakładu pracy umożliwiającej kontynuowanie przygotowania zawodowego,
  • stwierdzenia nieprzydatności młodocianego do pracy, w zakresie której odbywa przygotowanie zawodowe.

Powyższy katalog ma charakter zamknięty. Oznacza to, że poza wskazanymi sytuacjami nie ma innych podstaw aby pracodawca wypowiedział umowę z pracownikiem młodocianym.

Kobiety w ciąży oraz pracownicy w trakcie urlopu macierzyńskiego

W oparciu o art. 177 Kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w okresie ciąży, urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego, urlopu wychowawczego, urlopu ojcowskiego pracownicy oraz pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko, chyba, że zachodzą przyczyny, które uzasadniają zakończenie stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika i reprezentująca go organizacja związkowa wyraża zgodę na rozwiązanie umowy. Ochrona związana z macierzyństwem nie przysługuje w okresie próbnym, nieprzekraczającym 1 miesiąca.

Należy również pamiętać, że w przypadku umów o pracę zawartych na czas określony lub próbny przekraczający 1 miesiąc, jeżeli ze względu na czas umowa uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, z mocy prawa należy ją przedłużyć do dnia porodu. W przypadku umów o pracę na zastępstwo zasada ta nie ma zastosowania.

Ochrona przed zwolnieniem nie jest skuteczna w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Działacze związkowi

Szczególną ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy objęci są działacze związkowi. Bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie można bowiem:

  • wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem bądź innym pracownikiem związkowym upoważnionym do reprezentowania organizacji wobec pracodawcy, organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy.
  • Zmienić jednostronnie warunków pracy/płacy na niekorzyść takiego pracownika, z wyjątkiem sytuacji dopuszczonych przez odrębne przepisy. Ochrona przysługuje przez czas określony w uchwale zarządu, a po jego upływie dodatkowo przez czas odpowiadający połowie okresu określonego uchwałą, nie dłużej jednak niż 1 rok po jego upływie.

Ochrona przed zwolnieniem a zwolnienia grupowe

Wszystkie wskazane przepisy dotyczące ochrony stosunku pracy nie są stosowane w sytuacji zwolnień dotyczących zakładu pracy, jeżeli są to zwolnienia grupowe. Oznacza to, że w przypadku likwidacji lub ogłoszenia upadłości pracodawcy żaden pracownik nie jest chroniony przed zwolnieniem.

Zwolnienia grupowe występują wówczas, gdy pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników rozwiązuje stosunki pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników, w trybie wypowiedzenia oraz na mocy porozumienia stron, jeżeli w okresie nieprzekraczającym 30 dni zwolnienie obejmuje co najmniej:

  • 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
  • 10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, jednakże mniej niż 300 pracowników,
  • 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników


Podstawa prawna:

Art. 39-41; art. 53; art. 177; art. 196 Kodeksu pracy

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. 1991 nr 55 poz. 234 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. 2003 Nr 90 poz. 844 z późn. zm.).

 

Ochrona stosunku pracy przed zwolnieniem
5 (100%) 2 votes

Polub nas i bądź na bieżąco z naszym doradztwem

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz swój komentarz
Wpisz swoje imię