Odpoczynek i przerwy w czasie pracy

0
1029

Odpoczynek i przerwy w czasie pracy

Każdy z nas doskonale zdaje sobie sprawę, że wypoczęty pracownik efektywniej wykonuje swoją pracę i osiąga lepsze wyniki a co za tym idzie generuje dodatkowe korzyści finansowe dla przedsiębiorstwa. Poza urlopem wypoczynkowym, który jest niewątpliwie ,,okresem ładowania baterii ” regulacje dotyczące prawa pracy przewidują odpoczynek i przerwy w czasie pracy. Kiedy mamy z nimi do czynienia i jakie przepisy je opisują ? Które przerwy są obowiązkowe a które fakultatywne ?

Odpoczynek dobowy i tygodniowy – obowiązek czy dobra wola ?

Pracownikowi przysługuje obowiązkowo w każdej dobie prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku, poza dwoma wyjątkami tj.:

  • pracownikami zarządzającymi w imieniu pracodawcy zakładem pracy,
  • przypadkami konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii (pracownikowi przysługuje w okresie rozliczeniowym równoważny okres odpoczynku).

Poza odpoczynkiem dobowym pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia pracownikowi również tzw. odpoczynku tygodniowego w każdym tygodniu liczonym od pierwszego dnia danego okresu rozliczeniowego przez 7 kolejnych dni kalendarzowych. Odpoczynek powinien wynosić nieprzerwanie 35 godzin, które obejmują 11 godzin odpoczynku dobowego. W przypadku pracowników zmianowych istnieje możliwość skrócenia odpoczynku tygodniowego do 24 godzin, jeżeli pracownik przechodzi ze zmiany na zmianę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Zgodnie z kodeksem pracy odpoczynek tygodniowy powinien wypadać w niedzielę (niedziela obejmuje 24 kolejne godziny, poczynając od 6.00 w tym dniu, chyba, że u danego pracodawcy została ustalona inna godzina).

Przerwa śniadaniowa, wypoczynkowa, na karmienie dziecka – dla kogo, kiedy, ile ?

Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika wynosi co najmniej 6 godzin, zatrudniony ma prawo do co najmniej 15-minutowej przerwy w pracy. Należy przy tym pamiętać, że owa przerwa określana często jako śniadaniowa:

  • wliczana jest do czasu pracy,
  • ma charakter odpłatny,
  • jest uzależniona wyłącznie od dobowego wymiaru czasu pracy (co najmniej 6 godzin),
  • nie ma sprecyzowanego przeznaczenia– mimo ogólnie przyjętej nazwy,
  • nie może wystąpić na początku ani na końcu dniówki roboczej.

!!! Wyjątek ! Pracownik młodociany, którego dobowy wymiar czasu pracy przekracza 4,5 godziny ma prawo do półgodzinnej przerwy !

Dodatkową 15-minutową przerwę w pracy na gimnastykę usprawniającą ma osoba niepełnosprawna. Uprawnienie to nie jest zależne od  liczy godzin pracy w danym dniu ani od stopnia niepełnosprawności.

W związku z rodzicielstwem pracownicy karmiącej dziecko piersią przysługują następujące przerwy (wliczane do czasu pracy):

  • dwie 30-minutowe przerwy (1 dziecko) lub dwie 45-minutowe przerwy (więcej niż 1 dziecko) – jeżeli czas pracy w danej dobie jest dłuższy niż 6 godzin.
  • jedna 30-minutowa przerwa (1 dziecko) lub jedna 45-minutowa przerwa (więcej niż 1 dziecko) – jeżeli czas pracy w danej dobie wynosi od 4 do 6 godzin.

Należy pamiętać, że jeżeli dobowy czas pracy jest krótszy niż 4 godziny to pracownica  nie nabywa prawa do przerwy na karmienie.

Przerwy uregulowane w przepisach BHP

Pracownikowi (w tym również praktykantowi/stażyście), który jest zatrudniony przy obsłudze monitora ekranowego, użytkuje w czasie pracy monitor ekranowy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy (4 godziny) pracodawca zobowiązany jest zapewnić minimum 5-minutową przerwę wliczaną do czasu pracy, po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora ekranowego. Nie dotyczy to sytuacji, gdy pracodawca zapewni łączenie przemienne pracy przy komputerze z innymi pracami nieobciążającymi wzroku.

Dodatkowe przerwy w pracy (wliczane do czasu pracy) wprowadza się także w przypadku prac szczególnie szkodliwych, szczególnie uciążliwych dla zdrowia (jeżeli skrócenie czasu pracy polega na ustanowieniu przerw), monotonnych lub wykonywanych w ustalonym z góry tempie.

Przerwy niewliczane do czasu pracy

Poza wyżej wskazanymi przerwami i okresami odpoczynku dla pracownika, które charakteryzują się tym, że są: obowiązkowe, odpłatne, uregulowane przepisami prawa pracy lub BHP oraz wliczane do czasu pracy możemy wyróżnić także przerwy bardziej fakultatywne. Należą do nich:

  • przerwa na spożycie posiłku lub załatwienie spraw osobistych – jest to jedna przerwa, nie dłuższa niż 60 minut, nie wlicza się jej do czasu pracy, wydłuża czas pobytu pracownika na terenie zakładu zatrudnienia. Przerwa taka może być przeznaczona na spożycie posiłku (lunch) lub załatwienie spraw osobistych – może być wykorzystywana poza zakładem pracy.Wprowadza się ją w układzie zbiorowym pracy, regulaminie lub umowie o pracę,
  • przerwa dla pracownika zatrudnionego w systemie przerywanego czasu pracy – jest to jedna przerwa nie dłuższa niż 5 godzin, opłacana wynagrodzeniem gwarancyjnym w wysokości połowy wynagrodzenia za czas przestoju, jeżeli system przerywanego czasu pracy jest wprowadzany na podstawie układu zbiorowego pracy lub opłacana w zależności od zapisów w umowie o pracę, jeżeli system przerywanego czasu pracy wprowadzany jest na podstawie umowy o pracę.


Podstawa prawna:

Art. 132; art. 133; art. 134; art 139; art. 141; art. 187; art. 145; art. 202 Kodeksu pracy
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz. U. Nr 148, poz. 975).
Art. 17 Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnospawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.).

 

 

Odpoczynek i przerwy w czasie pracy
5 (100%) 1 vote

Polub nas i bądź na bieżąco z naszym doradztwem

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz swój komentarz
Wpisz swoje imię