Zakaz konkurencji

Polub nas i bądź na bieżąco z naszym doradztwem

Zakaz konkurencji

Każdy kto prowadzi działalność jako podmiot gospodarczy może zabezpieczyć swoje interesy przed ewentualnymi, niepożądanymi zachowaniami aktualnie zatrudnionych, byłych pracowników, jak również osób współpracujących w oparciu o umowy cywilnoprawne poprzez podpisanie z nimi umowy o zakazie konkurencji. Jak funkcjonuje taki zakaz, do czego zobowiązuje, jakie ma skutki prawne, kiedy może być zastosowany, czy warto go wprowadzać ??? Na te i inne pytania odpowiedź znajdziecie w poniższym artykule.

Czym jest zakaz konkurencji ?

Zakaz konkurencji oznacza zobowiązanie do niepodejmowania się pracy, nierealizowania umowy o podobnej lub takiej samej treści na rzecz innych podmiotów, a także do nieprowadzenia innych działalności konkurencyjnych względem aktualnego lub byłego pracodawcy/zleceniodawcy. Istotą takiej umowy jest przede wszystkim zabezpieczenie interesów przedsiębiorcy.

Umowa o zakazie konkurencji może być zawarta:

  • na czas trwania stosunku pracy/wykonywania zlecenia lub dzieła,
  • na czas określony po rozwiązaniu stosunku pracy/wykonaniu zlecenia lub dzieła za odszkodowaniem ustalonym na rzecz pracownika,

Zakaz konkurencji w umowie o pracę

W trakcie zatrudnienia pracodawca może zobowiązać pracownika, aby ten nie prowadził działalności konkurencyjnej wobec niego ani też nie świadczył pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność. Decydując się na zawarcie takiej umowy z pracownikiem warto pamiętać, że:
  1. stroną umowy o zakazie konkurencji w trakcie trwania zatrudnienia może być każda osoba fizyczna mająca status pracownika w rozumieniu KP,
  2. umowa o zakazie konkurencji jest odrębną umową od umowy o pracę. Może być zawarta razem z umową o pracę lub w późniejszym czasie,
  3. pracodawca nie może zabronić pracownikowi wykonywania wszelkiej działalności.  Wolno mu zakazać pracownikowi jedynie aktywności konkurencyjnej w stosunku do jego własnej działalności,
  4. zakres zakazu konkurencji nałożonego na pracownika powinien być określony konkretnie i możliwie precyzyjnie,
  5. umowa o zakazie prowadzenia przez pracownika działalności konkurencyjnej w czasie trwania stosunku pracy, jak i  po rozwiązaniu stosunku pracy muszą być zawarte w formie pisemnej pod rygorem nieważności. (Dozwolone jest oświadczenie woli złożone w postaci elektronicznej, opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym, weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu),
  6. pracodawca może uzależnić zawarcie umowy o pracę od jednoczesnego zawarcia umowy o zakazie konkurencji. (Odmowa przez pracownika zawarcia takiej umowy w czasie trwania stosunku pracy może stanowić podstawę do wypowiedzenia umowy o pracę),
  7. umowę o zakazie konkurencji obejmującą okres po ustaniu zatrudnienia można zawrzeć, gdy pracownik ma dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

W przypadku umów o zakazie konkurencji zawieranych na czas trwania zatrudnienia należy pamiętać, że:

  • okres obowiązywania umowy nie może wykraczać poza czas trwania stosunku pracy,
  • umowa przestaje wiązać strony z chwilą ustania zatrudnienia, chyba że strony w umowie przewidziały inny, krótszy okres jej obowiązywania,
  • umowa taka może być nieodpłatna lub przewidywać dla pracownika świadczenie pieniężne,

 

W przypadku umów o zakazie konkurencji obejmujących okres po ustaniu zatrudnienia należy pamiętać, że:

  • w umowie takiej określa się czas obowiązywania zakazu konkurencji oraz wysokość odszkodowania należnego pracownikowi od pracodawcy,
  • umowa po ustaniu stosunku pracy jest umową terminową (określoną czasowo),
  • wykonanie obowiązków stron wynikających z umowy następuje dopiero po rozwiązaniu stosunku pracy,
  • zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy przestaje obowiązywać przed terminem, na jaki została zawarta umowa w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz lub niewypłacania przez pracodawcę odszkodowania,
  • wcześniejsze rozwiązanie umowy o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia jest dopuszczalne w sytuacji, gdy strony umowy zastrzegły w niej: możliwość odstąpienia od umowy, wypowiedzenia jej albo, gdy umowa przewiduje warunek rozwiązujący, którego nastąpienie doprowadzi do jej ustania.
    !!!  Strony zawsze mogą rozwiązać umowę za porozumieniem.
Zakaz konkurencji w umowie cywilnoprawnej

W przypadkach nawiązywania umów cywilnoprawnych także dozwolone jest ,,zabezpieczenie działalności” zakazem konkurencji. Może przybrać ono zarówno formę krótkiego, jak i długiego postanowienia – a nawet dodatkowej umowy złożonej przy okazji umowy głównej.Wynika to z faktu, że strony zawierające umowę zgodnie z kodeksem cywilnym mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.  Tym samym, zgodnie z zasadą swobody umów, nie ma żadnych przeciwwskazań prawnych do zawarcia klauzuli o zakazie konkurencji w umowie cywilnoprawnej na czas jej trwania, jeżeli jest ona wynikiem zgodnej woli stron.
Zakaz konkurencji może obejmować także okres po ustaniu umowy cywilnoprawnej, jednak  za powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej – po wykonaniu umowy o dzieło czy zlecenia – musi zostać wypłacone odszkodowanie pieniężne lub odpowiednie wynagrodzenie (ekwiwalent). Jeżeli owej rekompensaty nie ma, zakaz obowiązuje tylko na czas trwania zawartej umowy. Dla zleceniodawcy oznacza to więc jedynie pozorne zabezpieczenie jego interesów.

Zakaz konkurencji odszkodowanie

Odszkodowanie dla pracownika:

  • odszkodowanie z tytułu umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy nie może być niższe od 25% wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji,
  • termin wypłaty odszkodowania powinien zostać oznaczony w umowie. Wypłata może nastąpić jednorazowo w określonym dniu, bądź w ratach (np. miesięcznych albo kwartalnych),

 

Odszkodowanie dla pracodawcy:

  • były pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną byłemu pracodawcy wskutek naruszenia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy na podstawie Kodeksu cywilnego,
  • w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy dopuszczalne jest zastrzeżenie kary umownej na rzecz byłego pracodawcy w razie niewykonania lub nienależytego wykonania przez byłego pracownika obowiązku powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej,
  • szkoda powinna zostać zrekompensowana w pełnej wysokości, niezależnie od stopnia winy. Poszkodowany pracodawca może dochodzić więc zarówno wyrównania strat, jak i zwrotu utraconych korzyści, które by osiągnął, gdyby pracownik nie wyrządził mu szkody, naruszając zakaz konkurencji,

 

Odszkodowanie w umowach cywilnoprawnych:
Ustalanie wysokości należnego stronie pokrzywdzonej odszkodowania w przypadku umów cywilnoprawnych najczęściej następuje w procesie sądowym. W celu uniknięcia problemów z ustaleniem przez Sąd wysokości odszkodowania, najlepszym rozwiązaniem jest zamieszczanie w umowach kar umownych za naruszenie określonego zakazu konkurencji. W takim przypadku, w razie naruszenia zakazu konkurencji, strona pokrzywdzona będzie mogła dochodzić od strony naruszającej ten zakaz umówionej z góry sumy pieniężnej bez konieczności szacowania wysokości szkody. Należy mieć na uwadze jednak, że jeżeli zastrzeżona kara umowna jest rażąco wygórowana i nieadekwatna do przysługującego wynagrodzenia, wówczas taki zapis umowny należy uznać za nieważny, gdyż narusza on zasady współżycia społecznego.

!!! Spory o odszkodowanie za naruszenie zakazu konkurencji rozstrzygają sądy pracy.



Podstawa prawna:

Art. 58; art. 353; art. 483  Kodeksu Cywilnego

Art. 101; art. 300 Kodeksu Pracy

 

 

 

Zakaz konkurencji
5 (100%) 1 vote

Polub nas i bądź na bieżąco z naszym doradztwem

Leave a Comment