Odpowiedzialność pracownicza za powierzone mienie

0
329

Odpowiedzialność pracownicza za powierzone mienie

Odpowiedzialność pracownicza rozpatrywana może być na różnych płaszczyznach. W kodeksie pracy jak również orzecznictwie sądowym odnaleźć możemy dość dużo przepisów oraz wykładni na podstawie których pracodawca może egzekwować od zatrudnionego rekompensatę za wyrządzoną szkodę. W poniższym artykule omówiona została kwestia odpowiedzialności pracownika za powierzone mienie.

Czym jest odpowiedzialność pracownicza za powierzone mienie i kiedy występuje ?

Zgodnie z art. 124 § 1 k.p. pracownik, któremu powierzono z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się:

  • pieniądze, papiery wartościowe lub kosztowności,
  • narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty,
  • środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze,

odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu. Zgodnie zaś z art. 124 § 2 k.p. pracownik odpowiada w pełnej wysokości również za szkodę w mieniu innym niż wymienione w § 1, powierzonym mu z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się.

Odpowiedzialność pracownicza za powierzone mienie została uregulowana w przepisach prawa zdecydowanie inaczej aniżeli odpowiedzialność materialna. Za szkodę w powierzonym mieniu pracownik odpowiada bowiem w pełnej wysokości, bez względu na to czy szkoda została wyrządzona z winy umyślnej czy nieumyślnej. Z założenia domniema się, że szkoda wynika z przyczyn za które odpowiada pracownik. Niemniej ważne jest aby zwrócić szczególną uwagę na regulację, którą wprowadza art. 124 § 3 k.p., z którego wynika, kiedy pracownik może się uchylić od odpowiedzialności za powierzone mienie.

Co oznacza prawidłowe powierzenie mienia pracownikowi ?

Aby pracodawca mógł skutecznie dochodzić odszkodowania za powstałą szkodę na podstawie art. 124 k.p. musi wykazać prawidłowe powierzenie mienia pracownikowi. Przy czym bardzo istotny jest fakt, że brak warunków umożliwiających dopilnowanie powierzonego mienia wywołuje takie same skutki, jak jego wadliwe powierzenie. Pracownik nie ponosi bowiem odpowiedzialności, jeżeli nie powierzono mu prawidłowo mienia w warunkach umożliwiających dopilnowanie go.

Jak wskazuje w wyroku z dnia 24 października 2016 r. Sąd Rejonowy w Choszcznie: ”(…) ustawodawca nie określił bliżej, kiedy następuje powierzenie pracownikowi mienia z obowiązkiem zwrotu lub dokonania rozliczenia. Na podstawie analizy przepisów o odpowiedzialności pracownika za szkodę w mieniu powierzonym można jednak sformułować ogólne warunki prawidłowego powierzenia mienia:

1) pracownik musi wyrazić zgodę na powierzenie mu mienia z obowiązkiem zwrotu lub dokonania rozliczenia;

2) mienie musi zostać wydane pracownikowi w taki sposób, aby mógł sprawdzić jego stan ilościowy i jakościowy, objąć je w posiadanie i sprawować nad nim pieczę.

Zgoda pracownika na przyjęcie odpowiedzialności za mienie powierzone może wynikać bądź z faktu zawarcia umowy o pracę na stanowisku, z którym związana jest odpowiedzialność materialna za powierzone mienie, bądź z faktu przyjęcia określonego składnika mienia pracodawcy do używania i sprawowania nad nim pieczy. Zgoda pracownika na przyjęcie odpowiedzialności za mienie powierzone może wynikać także z faktu zawarcia przez kilku pracowników umowy z pracodawcą o wspólnej odpowiedzialności materialnej (art. 125). Mienie musi zostać pracownikowi wydane w okolicznościach umożliwiających mu zwrot lub rozliczenie się z tego mienia (…).”

Kiedy pracownik może uchylić się od odpowiedzialności za powierzone mienie ?

Od odpowiedzialności określonej w art. 124 § 1 i 2 k.p. pracownik może się uchylić, jeżeli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia. Jak wskazuje w wyroku z dnia 24 października 2016 r. Sąd Rejonowy w Choszcznie: ”(…) W celu wykazania odpowiedzialności określonego pracownika za powierzone mienie koniecznym jest wykazanie czterech podstawowych przesłanek, do których zalicza się szkodę, z reguły określaną jako niedobór, bezprawność rozumianą jako naruszenie obowiązków pracowniczych, winę pracownika oraz związek przyczynowy. Koniecznymi przesłankami odpowiedzialności pracownika są zaś prawidłowe powierzenie mienia w warunkach umożliwiających jego strzeżenie oraz nierozliczenie się przez niego z tego mienia(…).”

Niezależnymi od pracownika przyczynami powstania szkody mogą być okoliczności, które w ogóle nie mają związku z wykonywaniem przez niego pracy np. kradzież dokonana przez osobę trzecią, jak również okoliczności, które dotyczą warunków pracy np. uchybienia w organizacji pracy.

W sytuacji kiedy zaistniała szkoda jest niezależna od pracownika, wówczas to na zatrudnionym ciąży ciężar dowodu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy ustalaniu odpowiedzialności za mienie powierzone na podstawie art. 124 k.p.pracodawca nie musi wykazywać winy pracownika w spowodowaniu szkody, a wystarczy, że udowodni prawidłowe powierzenie mienia i jej powstanie. Zatem to pracownik winien wykazać, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych.

Wspólna odpowiedzialność pracownicza za powierzone mienie

Pracodawca dysponuje możliwością powierzenia mienia z obowiązkiem wyliczenia nie tylko wobec pojedynczego pracownika ale także grupowo – względem kilku pracowników łącznie. Podstawą do takiego wspólnego powierzenia mienia i odpowiedzialności za nie jest umowa o wspólnej odpowiedzialności materialnej, zawarta pod rygorem nieważności na piśmie pomiędzy zatrudnionymi a pracodawcą. W umowie takiej strony powinny określić zakres odpowiedzialności poszczególnych pracowników, gdyż za szkodę pracownicy odpowiadają w częściach. Jeśli jednak ustalone zostanie, że szkoda w całości lub w określonych częściach spowodowana została przez niektórych (konkretnych) pracowników, wówczas za całość szkody lub stosowną jej część odpowiadają sprawcy.

Do łącznego powierzenia mienia z obowiązkiem wyliczenia się nie wystarcza jedynie sporządzenie i zawarcie stosownej umowy. Należy pamiętać, że do powstania odpowiedzialności wspólnej konieczne jest również:

  • łączne powierzenie pracownikom mienia na podstawie inwentaryzacji przeprowadzonej z ich udziałem lub udziałem osób przez nich wskazanych,
  • zapewnienie pracownikom możliwości zgłaszania uwag w związku z przebiegiem i wynikami inwentaryzacji.

Szczegółowe przepisy odnośnie zasad odpowiedzialności wspólnej zawiera Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 października 1975r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie.



Podstawa prawna:

Art. 124, 125 Kodeksu pracy

Wyrok Sądu Rejonowego w Choszcznie z dnia 24 października 2016 r. (Sygn. akt IV P-Pm 18/16)

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 października 1975r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie (Dz.U. z 1996 r. Nr 143, poz. 663)

Odpowiedzialność pracownicza za powierzone mienie
5 (100%) 1 vote[s]

Polub nas i bądź na bieżąco z naszym doradztwem

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz swój komentarz
Wpisz swoje imię